Skip to main content
ΓαστρεντερικάΕπαγγελματίες Υγείας

Προετοιμασία Κολονοσκόπησης με Καθαρή Μακρογόλη 4000: Βιβλιογραφικά Δεδομένα και η Εμπειρία της Κλινικής Πράξης

Στη σύγχρονη ενδοσκοπική πράξη, η ποιότητα της προετοιμασίας του παχέος εντέρου αποτελεί τον πρωταρχικό παράγοντα για την επιτυχία της εξέτασης. Παρότι οι φαρμακολογικοί μηχανισμοί των καθαρτικών είναι καθιερωμένοι, τα συχνότερα αίτια ανεπαρκούς κάθαρσης είναι η κακή συμμόρφωση του ασθενούς (1) με το πρόγραμμα διατροφής και (2) την λήψη καθαρτικού. Το δεύτερο οφείλεται συχνά στη δυσάρεστη, έντονα αλμυρή ή μεταλλική γεύση των διαλυμάτων πολυαιθυλενογλυκόλης με ηλεκτρολύτες (PEG-ELS). Η δυσάρεστη γεύση οφείλεται κυρίως στους ηλεκτρολύτες, επομένως εύλογα διερωτάται κανείς: χρειάζονται; Παρακάτω παρουσιάζονται νεότερα δεδομένα για το δοσολογικό σχήμα και την επιτυχία κολονοσκοπήσεων με καθαρή μακρογόλη 4000 χωρίς έκδοχα και άλατα.

Παρακάτω παρατίθενται τα δημοσιευμένα διεθνή βιβλιογραφικά δεδομένα σχετικά με τη χρήση σκέτης μακρογόλης (PEG) για προετοιμασία κολονοσκόπησης. Παρουσιάζονται δεδομένα για τη δοσολογία (συνολικό φορτίο και συγκέντρωση μακρογόλης), το σχήμα προετοιμασίας, και τα ευρήματα πρόσφατης έρευνας παρατήρησης της καθημερινής κλινικής πρακτικής στην Ελλάδα (real-world use). Για την συλλογή real-world evidence χρησιμοποιήθηκε το Laxaney Macro Sachet (καθαρή μακρογόλη 4000 χωρίς έκδοχα και άλατα, σε φακελίσκους των 10 g).

Επιστημονική Βιβλιογραφία: Τι Έχει Μελετηθεί σε Υψηλότερες Δόσεις και Συγκεντρώσεις PEG;

Στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν δημοσιευθεί κλινικές δοκιμές που διερευνούν τη συμπεριφορά της μακρογόλης σε υψηλότερα φορτία ή συγκεντρώσεις, προσφέροντας δεδομένα αποτελεσματικότητας και ασφάλειας:

1. Μελέτη 300 g PEG 4000 χωρίς ηλεκτρολύτες (Zhang et al., 2017)

Σε τυχαιοποιημένη μελέτη 280 ενηλίκων που υποβλήθηκαν σε κολονοσκόπηση, οι Zhang et al. αξιολόγησαν σχήμα 300 g PEG 4000 διαλυμένων σε 4 L νερού (συγκέντρωση 75 g/L), χωρίς συμβατικό μίγμα ηλεκτρολυτών. Από τη μελέτη εικάζει κανείς ότι πρόκειται για απογευματινές κολονοσκοπήσεις. Δυστυχώς τα αποτελέσματα δεν εκφράζονται σε συμβατική κλίμακα αξιολόγησης (π.χ., BBPS) ωστόσο η αξιολόγηση διευκρινίζεται επαρκώς.

  • Σχήμα Split-dose (1 L το προηγούμενο βράδυ + 3 L την ημέρα της εξέτασης): πέτυχε αποτελεσματική κάθαρση (βαθμολογία 1 ή 2 στα 4, με 1 το καλύτερο) σε ποσοστό 90,0%
  • Σχήμα Μίας δόσης (4 L την ημέρα της εξέτασης): Πέτυχε αποτελεσματική κάθαρση σε ποσοστό 89,6%
  • Συνολικά στο δείγμα, καταγράφηκαν 4 περιστατικά ηλεκτρολυτικών διαταραχών (0,19%)

Η μελέτη δείχνει ότι η χορήγηση 300 g PEG 4000 αποτελεί μελετημένο ερευνητικό πρωτόκολλο με υψηλά ποσοστά καθαρότητας, χωρίς σοβαρά περιστατικά ασφάλειας.

2. Μελέτες PEG σε υψηλές συγκεντρώσεις σε συνδυασμό με ενεργειακά ποτά

Ενισχυτικά στοιχεία παρέχει η βιβλιογραφία για την PEG 3350, όπου εξετάστηκαν υψηλές συγκεντρώσεις σε συνδυασμό με ισοτονικά ποτά (Gatorade/Lucozade):

  • McKenna et al. (2012): Η χρήση 238 g PEG σε ≈1,9 L sports drink (≈125 g/L) απέδωσε μέσο όρο Boston Bowel Preparation Scale (BBPS 7,0 έναντι 7,2 με 4 L PEG-ELS).
  • Samarasena et al. (2012): Το split-dose PEG με sports drink κατέγραψε BBPS 8,01 έναντι 8,33 με split-dose GoLYTELY, χωρίς στατιστικά σημαντική διαφορά.
  • Felt-Bersma et al. (2004): Άμεση σύγκριση PEG 4000 και PEG 3350 σε εντερικό καθαρισμό δεν ανέδειξε διαφορές στην ποιότητα κάθαρσης ή στην ανεκτικότητα.

3. Βιοχημική Ασφάλεια και Ηλεκτρολύτες

Η χορήγηση PEG δίχως ηλεκτρολύτες μπορεί να προβληματίζει για το ενδεχόμενο διατάραξης της ηλεκτρολυτικής ισορροπίας. Η βιβλιογραφία προσφέρει κάποια κλινικά συμπεράσματα. Δεν καταλήγει ωστόσο ότι τα ενεργειακά ποτά είναι ισοδύναμα με ένα ισορροπημένο ηλεκτρολυτικό διάλυμα (PEG-ELS). Σε ασθενείς υψηλού κινδύνου (προχωρημένη καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια νεφρική νόσος τελικού σταδίου), η εξατομίκευση απαιτεί αυστηρή συντηρητική κλινική παρακολούθηση.

  • Στη μελέτη των Matro et al. (2014), η συγχορήγηση PEG με ενεργειακά ποτά συνδέθηκε με μικρές, κλινικά μη-σημαντικές διακυμάνσεις ηλεκτρολυτών (Na+,K+,Cl–) σε επιλεγμένους ασθενείς, χωρίς διαφορά στα ποσοστά υπονατριαιμίας.
  • Στη μελέτη McKenna et al (2012) σε σύγκριση προετοιμασίας με (α) ισορροπημένο διάλυμα PEG+ELS (β) σκέτο PEG με 1.9L Gatorade, δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές στους ηλεκτρολύτες ανάμεσα στις δύο προετοιμασίες, και τα αποτελέσματα (BBPS) ήταν παρόμοια.
  • Στην μελέτη Zhang et al (2012) που αναφέρθηκε παραπάνω, καταγράφηκαν συνολικά 4 περιστατικά ηλεκτρολυτικών διαταραχών (0,19%), με διάλυμα καθαρής μακρογόλης 4000.

Real-world evidence: Ευρήματα Εσωτερικού Ερωτηματολογίου

Η έρευνα βασίστηκε σε 403 κολονοσκοπήσεις που εκπονήθηκαν από 25 γαστρεντερολόγους στην Ελλάδα το διάστημα Μάιο – Σεπτέμβριο 2026. Η έρευνα κατέγραψε την μέθοδο προετοιμασίας των ασθενών όσο αφορά στην διατροφή, προετοιμασία του διαλύματος PEG4000 και τον χρόνο λήψης. Καταγράφηκαν η ποιότητα προετοιμασίας σύμφωνα με την μέθοδο BBPS, η ικανοποίηση του ιατρού από την εξέταση και αντίστοιχα η ικανοποίηση του ασθενούς. Για την έρευνα χρησιμοποιήθηκε το Laxaney Macro Sachet της ZARBIS.

Στην έρευνα κατεγράφησαν ποικίλα δοσολογικά σχήματα:

ΠροετοιμασίαΣυνολικό φορτίο PEGΣυγκέντρωση διαλύματος1η δόση
(L)
2η δόση
(L)
# εξετάσεων
Μία δόση300g100g/L3 + σκέτο νερό–100
300g60g/L5–20
240g60g/L4–96
240g80g/L3–3
Split dose300g100g/L2240
240g60g/L2214
240g60g/L3146
240g60g/L132
270g60g/L1.5315
240g60g/L1,52,560

Η εγκεκριμένη δοσολογία και επίσημη οδηγία χρήσης του Laxaney Macro Sachet, όπως ορίζεται στον τεχνικό φάκελο και στις οδηγίες χρήσης (IFU/SPC), είναι 240g διαλυμένα σε 4 λίτρα νερό (60g/L). Αποκλίσεις από τις οδηγίες χρήσης δεν ήταν αποτέλεσμα σύστασης της ZARBIS. Η αξιολόγηση εναλλακτικών σχημάτων, συμπληρωματικών καθαρτικών ή εντονότερης προετοιμασίας ήταν αποκλειστικά στην ανεξάρτητη επιστημονική κρίση και θεραπευτική ελευθερία του θεράποντος ιατρού.

Τα δεδομένα από το ερωτηματολόγιο αποτυπώνουν το αποτέλεσμα που είδαν οι κλινικοί ιατροί, ασχέτως του τρόπου που διαχειρίστηκαν το σκεύασμα στην καθημερινή τους πράξη, εάν σύστησαν επικουρικά χορήγηση διεγερτικού καθαρτικού ή προ-προετοιμασία. Το μέσο BBPS σε σχέση με τα γραμμάρια μακρογόλης που συστάθηκαν και τις δόσεις προετοιμασίας φαίνεται στον πίνακα παρακάτω.

g PEGΔόσειςnBBPS
24011066.9
24021227.3
30011208.0

Οι παρακάτω παρατηρήσεις είναι επίσης σημαντικές:

  • Αναφορές Χρήσης 30 Φακελίσκων (300 g PEG): Σε ασθενείς με επιβαρυντικούς παράγοντες (χρόνια δυσκοιλιότητα, διαβήτη, λήψη οπιοειδών), καταγράφηκε από μερίδα ιατρών η επιλογή χορήγησης 30 φακελίσκων (300 g) σε 3–4 L νερού, ακολουθώντας τη λογική του πρωτοκόλλου Zhang et al.
  • Προ-προετοιμασία (Pre-preparation) (47,6% των απαντήσεων): Σχεδόν οι μισοί ερωτηθέντες που σύστησαν συνολικό φορτίο 240g για την προετοιμασία, ανέφεραν ότι συνέστησαν επιπλέον προληπτικά 30g ημερησίως τη 2η και 3η ημέρα πριν την εξέταση σε ασθενείς με έντονη δυσκοιλιότητα, με στόχο την προκαταρκτική μαλάκυνση των κοπράνων.
  • Συγχορήγηση Διεγερτικών Καθαρτικών (39,1%): Καταγράφηκε επικουρική χορήγηση βισακοδύλης ή σέννας 1–2 ημέρες πριν από την κύρια προετοιμασία σε δύσκολα περιστατικά.

Σύνοψη

  1. Το επίσημο σχήμα των 240 g σε 4 L αποτελεί τη ρυθμιστική και κλινική βάση: Τα 240g καθαρής μακρογόλης (24 φακελίσκοι Laxaney Macro Sachet) σε 4 λίτρα νερού προσφέρουν αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα, διατηρώντας το συγκριτικό πλεονέκτημα της ουδέτερης, μη αλμυρής γεύσης που ενισχύει τη συμμόρφωση. Σε αυτή την συγκέντρωση, το διάλυμα διατηρεί ουδέτερο γευστικό προφίλ και γεύση που προσεγγίζει αισθητηριακά το νερό, ελαχιστοποιώντας τη ναυτία και τη δυσανεξία.
  2. Η διεθνής βιβλιογραφία τεκμηριώνει ερευνητικά σχήματα 300 g: Η μελέτη των Zhang et al. (2017) επιβεβαιώνει ότι η έκθεση σε 300 g PEG 4000 σε 4 L παρέχει υψηλό ποσοστό επιτυχούς κάθαρσης (≈90%), αποτελώντας δημοσιευμένο σημείο αναφοράς για τη συμπεριφορά του μορίου σε υψηλότερες δόσεις.
  3. Η κλινική πράξη ενσωματώνει εξατομικευμένες στρατηγικές: Όπως καταγράφεται στην έρευνα πεδίου, πολλοί γαστρεντερολόγοι επιλέγουν κατά περίπτωση στρατηγικές split-dosing, προ-προετοιμασίας ή διαφοροποίησης του όγκου/συγκέντρωσης μέχρι και 300g και 75g/L, ασκώντας την επιστημονική τους κρίση για τη βελτιστοποίηση του εντερικού καθαρισμού.

Ο παρακάτω πίνακας αποσαφηνίζει τη διάκριση μεταξύ της εγκεκριμένης ένδειξης του προϊόντος και των ανεξάρτητων δεδομένων της βιβλιογραφίας και της κλινικής έρευνας:

ΠαράμετροςΕγκεκριμένο Σχήμα Laxaney Macro SachetΔημοσιευμένα Βιβλιογραφικά ΠρωτόκολλαΚαταγεγραμμένη Πρακτική Πεδίου (Έρευνα 2026)
Συνολική Δόση PEG 4000240 g (24 φακελίσκοι των 10 g)300 g (Zhang et al., 2017)240 g (κλασικό) ή 300 g (σε δύσκολα περιστατικά)
Συνολικός Όγκος Υγρών4L νερού4L (Zhang 2017) ή ≈2 L με sports drink (PEG 3350)3 έως 4 Liters νερού ή διαυγών υγρών
Συγκέντρωση PEG60 g/L (πλήρως ουδέτερη γεύση)75 g/L (Zhang) έως 125 g/L (McKenna)60 g/L έως 75–80 g/L κατά κρίση του ιατρού
Χρονικός ΕπιμερισμόςΕνιαία λήψη ή κατά κρίση του ιατρούSplit-dose (1 L + 3 L) ή Single-dose (4 L)43,5% Split-dose (3 L + 1 L ή 2 L + 2 L)
Προ-προετοιμασίαΔεν προβλέπεται στο IFUΜελέτες σε υποομάδες δυσκοιλιότητας47,6% των ιατρών συνέστησαν 3 φακ./ημ. 2–3 μέρες πριν
Ρυθμιστικό StatusΕπίσημη εγκεκριμένη δοσολογίαΚλινικές μελέτες αξιολόγησηςΠαρατήρηση πραγματικής κλινικής πρακτικής

Βιβλιογραφία & Πηγές Δεδομένων

  1. Οδηγίες Χρήσης & Τεχνικός Φάκελος (IFU/SPC): Laxaney Macro Sachet (Μακρογόλη 4000, 10 g). ZARBIS.
  2. Zhang S, Liu W, Zhou P, et al. The quality of cleanliness and safety on the bowel preparation with different program of oral polyethylene glycol 4000. Chinese Journal of Gastroenterology and Hepatology. 2017;26(10):1135–1139.
  3. Hassan C, et al. Bowel preparation for colonoscopy: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline – Update 2019. Endoscopy. 2019;51(8):775–794.
  4. Samarasena JB, Muthusamy VR, Jamal MM. Split-dosed MiraLAX/Gatorade is an effective, safe, and well-tolerated alternative to GoLYTELY in colonoscopy preparation. Am J Gastroenterol. 2012;107(7):1036–1042.
  5. McKenna T, Macgill A, Porat G, Friedenberg FK. Oral full-electrolyte lavage solution vs polyethylene glycol-electrolyte solution for bowel cleansing before colonoscopy. Dig Dis Sci. 2012;57(12):3098–3105.
  6. Matro R, et al. Efficacy and safety of polyethylene glycol with sports drinks versus split-dose polyethylene glycol electrolyte solution for bowel preparation before colonoscopy. Aliment Pharmacol Ther. 2014;40(6):610–619.
  7. Felt-Bersma RJ, Kooyman G, Kuipers EJ. Polyethylene glycol 4000 is equivalent to polyethylene glycol 3350 for bowel cleansing before colonoscopy. Gastroenterology. 2004;126(Suppl 2):A-412.
  8. Zarbis Medical Affairs. Real-world clinical experience and feedback on Laxaney Macro Sachet for bowel preparation: Internal Physician Survey (N=28, n=407 colonoscopies). Unpublished Data on File, 2026.